Yo‘riqnomaO‘zbekistonda ulanish uchun texnik shartlarni (TSh) qanday olish kerak
Elektr tarmog‘iga har qanday ulanish (xususiy uydan zavodgacha) texnik shartlardan (TSh) boshlanadi. Ularni kim berishi, qanday hujjatlar kerakligi va keyin nima qilish quyida yozilgan.
Yo‘riqnomaQES va ShES uchun QUS: VIE obyektlarini O‘zbekiston tarmoqlariga ulash
Quvvat uzatish sxemasi (QUS) quyosh va shamol elektr stansiyalarini O‘zbekiston energotizimiga ulash uchun majburiy. Usiz «O‘zbekiston MET» AJ qurilishga ruxsat bermaydi.
Yo‘riqnomaPodstansiya va YuTL tayanchlarining seysmik chidamliligi: KMK 2.01.03-19 bo‘yicha hisob
O‘zbekiston seysmik faol mamlakat. Maydonlarning ko‘pchiligi 8-9 ballik zonalarda joylashgan. Podstansiya poydevorlari va elektr uzatish liniyasi tayanchlari bevosita shunga bog‘liq.
Yo‘riqnomaO‘zbekistonda PS va YuTL loyihalash qancha turadi va qancha davom etadi
Energo-obyektni loyihalash narxi va muddati bir necha omilga bog‘liq: kuchlanish klassidan hujjatlar hajmigacha. Quyida smeta nimadan shakllanishi va tayyor chizmalar to‘plamini qachon kutish mumkinligi.
Yo‘riqnomaPodstansiya va YuTL larni loyihalash va qurish (tayyor holda): bu qanday ishlaydi
«Tayyor holda» degani loyiha va qurilishni bitta kompaniya bitta litsenziya asosida olib boradi. Loyihachi va pudratchi o‘rtasida «kim aybdor» degan bahs bo‘lmaydi. Ishlar tarkibi oldindan aniq, byudjet esa oldindan ma’lum.
Loyihani moslashtirishXorijiy loyihani moslashtirishda nima o‘zgaradi: bo‘limlar, xatolar va tartib
Xitoy, Turkiya, Rossiya yoki Yevropadan kelgan tayyor loyihani qaytadan chizish shart emas. Uni KMK 2.01.03-19, 8-9 ballik seysmika, +50°C gacha issiq va «O‘zbekiston MET» AJ talablariga qayta hisoblaymiz. So‘ng to‘plamni mahalliy litsenziya bilan chiqaramiz va kelishuvlardan o‘tkazamiz.
Muhofaza zonalariYuTL muhofaza zonasi: necha metr va nimani qurish mumkin
Muhofaza zonasi deb elektr uzatish liniyasi bo‘ylab yer tasmasiga aytiladi, unda qurilish va ishlar faqat cheklovlar bilan mumkin. Uning kengligi kuchlanishga bog‘liq: har tomonga 2 metrdan 30 metrgacha. O‘lchamlar va taqiqlar Vazirlar Mahkamasining 243-son qarori bo‘yicha berilgan.
KelishuvElektr ta’minoti loyihasini my.gov.uz orqali kelishish
20 kVt dan ortiq obyektning elektr ta’minoti loyihasi «Hududiy elektr tarmoqlari» AJ da kelishiladi. Bu my.gov.uz orqali onlayn, bepul, 3-5 ish kunida amalga oshiriladi. Quyida tartib, loyiha tarkibi va qaytarishning odatiy sabablari.
QuvvatKorxona uchun elektr quvvatini qanday oshirish mumkin
Yangi uskuna, sexning ikkinchi liniyasi yoki yangi bino paydo bo‘ladi va eski quvvat yetmay qoladi. Quvvatni oshirish yangi ulanish bilan bir xil qoidalar bo‘yicha boradi: yangi TSh, loyiha va kelishuv.
Qurilish maydoniQurilish maydonini vaqtincha elektr bilan ta’minlash: qonuniy ulash
Qurilish doimiy tarmoq paydo bo‘lishidan oldin boshlanadi. Kranlar, payvandlash, maishiy xonalar va yoritish vaqtinchalik sxema bo‘yicha ta’minlanadi. U ham qonuniy ulanadi: TSh, loyiha va hisob bilan.
QES va tarmoqQES elektr energiyasini tarmoqqa sotish: bu qanday ishlaydi
Tomdagi quyosh stansiyasi kunduzi ko‘pincha korxona iste’molidan ko‘proq ishlab chiqaradi. Ortiqchasini tarmoqqa berib, buning uchun pul olish mumkin. Ortiqchani kim sotib olishi, qanday narxda va stansiyani o‘rnatishdan oldin nimani hisobga olish quyida yozilgan.
LitsenziyaO‘zbekistonda energetika obyektlarini loyihalash litsenziyasi
O‘zbekistonda podstansiya, YuTL va elektr stansiyalarini faqat litsenziyaga ega tashkilot loyihalashi mumkin. Usiz loyiha ekspertiza va kelishuvga qabul qilinmaydi. Quyida qanday litsenziya kerakligi va loyihachini qanday tekshirish haqida.
YuTL tayanchlariYuTL tayanchlari: turlari, markirovkasi, balandligi va o‘rnatilishi
Tayanch, ustun, minora va YuTL minorasi bitta narsani anglatadi: liniya simlarini yerdan yuqorida ushlab turadigan konstruksiya. Maqolada YuTL tayanchlarining turlari, markirovkasining ma’nosi, balandligi va o‘rnatish narxi nimaga bog‘liqligi.
PodstansiyalarKTP turlari: KTPN, 2KTP, BKTP, machtali va ustunli podstansiyalar
KTP komplekt transformator podstansiyasi degani, xalq orasida uni «transformator budkasi» deyishadi. Maqolada KTP turlari, 2KTPN-630/10/0,4 kabi markirovkaning ma’nosi va sex, TJM, ferma yoki qurilish uchun podstansiya tanlash bo‘yicha maslahatlar.
Yuqori kuchlanishli liniyalar330, 500 va 750 kV YuTL: o‘ta yuqori kuchlanish nima
330, 500 va 750 kV liniyalar orqali elektr energiyasi hududlar va mamlakatlar o‘rtasida uzatiladi. Maqolada kuchlanish klasslari, 500 kV YuTL ning oddiy liniyadan farqlari, uning muhofaza zonasi va bunday liniyalarning qurilishi.
UskunalarPodstansiyaning yuqori kuchlanishli uskunasi: o‘chirgichlar, ajratgichlar, TT, KT va OPN
Podstansiyaning 1 kV dan yuqori kuchlanishda ishlaydigan apparatlari yuqori kuchlanishli uskuna deyiladi: transformatorlar, o‘chirgichlar, ajratgichlar, o‘lchov transformatorlari, OPN va yacheykalar. Quyida oddiy so‘zlar bilan har bir apparat nima qilishi va O‘zbekistonning issiq, chang va seysmikasi uchun uskunani qanday tanlash haqida.