QES va ShES uchun QUS: VIE obyektlarini O‘zbekiston tarmoqlariga ulash

QUS nima va nega u majburiy

QUS bitta savolga javob beradi: stansiya quvvati mavjud tarmoqqa qanday uzatiladi. Unda ulanish nuqtasi va qaysi podstansiya hamda liniyalarni kuchaytirish kerakligi aniqlanadi. Shuningdek, yangi stansiya energotizim barqarorligini buzmasligi tekshiriladi. Tasdiqlangan QUS siz «O‘zbekiston MET» AJ loyihani kelishmaydi va ulanishga ruxsat bermaydi.

Quyosh stansiyalari (QES) uchun hisoblash xususiyatlari

QES uchun asosiy hisob ertalab va kechqurun tarmoq rejimlariga ta’sir qiluvchi kunlik va mavsumiy ishlab chiqarish notekisligidir. Reaktiv quvvatga qo‘yiladigan talablar va invertorning ulanish nuqtasida kuchlanishni tartibga solishda ishtirok etish qobiliyati hisobga olinadi.

Shamol stansiyalari (ShES) uchun hisoblash xususiyatlari

Shamol bir tekis esmaydi, shuning uchun ShES quvvati o‘zgarib turadi. QUS da bu tebranishlar tarmoqqa qanday ta’sir qilishi hisoblanadi. Agar stansiya zaif tarmoqli uzoq uzelda bo‘lsa, energiya to‘plagich yoki zaxira talablari qo‘shiladi. Bunday uzelga misol: Navoiy viloyatidagi Zarafshon shamol parki.

QUS uchun qanday boshlang‘ich ma’lumotlar kerak

Boshlash uchun stansiya parametrlari va maydon atrofidagi tarmoq ma’lumotlari kerak. Ularsiz hisob taxminiy bo‘ladi va MET uni qayta ishlashga qaytaradi.

Investordan odatda talab qilinadi:

• maydon koordinatalari va chegaralari;
• stansiyaning o‘rnatilgan quvvati va tarmoqqa beriladigan quvvat;
• stansiya navbatma-navbat qurilsa, ishga tushirish bosqichlari;
• uskunaning dastlabki tanlovi: invertorlar yoki shamol turbinalari, transformatorlar;
• rejalashtirilgan bo‘lsa, energiya to‘plagich;
• kutilayotgan ishga tushirish yili.

Mavjud tarmoq, uning rejimlari va uzeldagi boshqa stansiyalar haqidagi ma’lumotlar tarmoq kompaniyasidan so‘raladi. Bu so‘rovni o‘zimiz tayyorlaymiz va olib boramiz.

Quvvat uzatish sxemasida nima hisoblanadi

QUS tarmoq stansiyani oddiy rejimda va istalgan element o‘chganda ko‘tara olishini tekshiradi. Hisoblar javob beradigan asosiy savol shu.

Hisoblar tarkibiga kiradi:

• normal va ta’mirlash rejimlarida, jumladan bitta liniya yoki transformator o‘chganda quvvat oqimlari taqsimoti;
• kuchlanish darajalari va reaktiv quvvat balansi;
• qisqa tutashuv toklari va mavjud uskunani ularga tekshirish;
• statik va dinamik barqarorlik;
• rele himoyasi, avariyaga qarshi avtomatika, telemexanika va hisobga olish talablari.

Natijada qaysi liniya va podstansiyalarni kuchaytirish kerakligi va buni kim bajarishi ko‘rinadi. Investor uchun bu ulanish byudjetining asosiy bandi.

Nega QUS qayta ishlashga qaytariladi

QUS ko‘pincha tarmoq haqidagi eskirgan yoki to‘liq bo‘lmagan ma’lumotlar sababli qaytariladi. Hisob to‘g‘ri bo‘lishi mumkin, lekin boshqa energotizim uchun.

Odatiy sabablar:

• o‘sha uzelga navbatda turgan stansiyalar hisobga olinmagan;
• tarmoq elementi o‘chgan rejimlar hisobi yo‘q;
• stansiyani ishga tushirish bosqichlari tarmoqni kuchaytirish rejalariga mos emas;
• uskuna parametrlari ishlab chiqaruvchi ma’lumotlarisiz, shartli olingan;
• kuchlanish va reaktiv quvvatni tartibga solish talablari yozilmagan.

Har bir qaytarish butun qurilish jadvalini suradi. Shuning uchun boshlang‘ich ma’lumotlarni hisoblar boshlanishidan oldin tarmoq kompaniyasi bilan solishtiramiz.

Milliy dispetcherlik markazida kelishuv

Tayyor QUS Ilmiy-texnik kengashda (ITK) himoya qilinadi. So‘ng uni «O‘zbekiston MET» AJ Milliy dispetcherlik markazi tekshiradi. Markaz energouzel oddiy va avariya rejimida barqarorligini ko‘radi. Biz loyihani birinchi hisoblardan rasmiy kelishuvgacha olib boramiz.